Wie voor het eerst langs de Costa Tropical rijdt, ziet ze overal. Op rotspunten boven zee. Op steile kliffen. Tussen witte dorpen. En soms op plekken waar je je afvraagt hoe iemand ooit op het idee kwam om daar een toren te bouwen.

Het zijn kastelen.

Wachttorens.

Forten.

Atalayas.

En als je eenmaal op ze gaat letten, ontdek je dat de kust van Granada er letterlijk mee bezaaid ligt. Dat is geen toeval. Sterker nog: er zijn maar weinig kustgebieden in Spanje waar zoveel verdedigingswerken op zo’n korte afstand van elkaar voorkomen.

Elke keer als ik aan de Costa Tropical was, vroeg ik mij af waarom. Waarom staan er wachttorens op Cerro Gordo, Punta de la Mona, Cambrón en La Rábita? Het antwoord blijkt veel interessanter te zijn dan ik ooit had gedacht. Deze kust was eeuwenlang een van de gevaarlijkste plekken van Spanje.

De Costa Tropical was ooit een grensgebied

Wanneer toeristen vandaag naar de Costa Tropical komen, zien ze stranden, chiringuitos en witte dorpen. Maar eeuwenlang vormde deze kust een grens. Volgens onderzoek van de Universiteit van Granada en de Universitat Politècnica de València maakte de kust van Granada tijdens de Nasridische periode deel uit van een uitgebreid verdedigingssysteem dat het laatste islamitische koninkrijk van Europa moest beschermen. Het Koninkrijk Granada was tussen de dertiende en vijftiende eeuw de laatste islamitische staat op het Iberisch Schiereiland. Aan de ene kant lag christelijk Castilië. Aan de andere kant Noord-Afrika. En precies daartussen lag de Costa Tropical. Dat maakte deze kust strategisch van levensbelang.

Waarom juist hier zoveel torens?

Wanneer je naar een kaart kijkt, valt iets op.

De kust van Granada bestaat uit:

• steile kliffen
• kleine baaien
• natuurlijke havens
• verborgen stranden

Prachtig voor vakantiegangers.

Maar ook ideaal voor vijanden.

Volgens de officiële Route van Kastelen, Torens en Wachttorens van de Costa Tropical werden de meeste verdedigingswerken gebouwd omdat de kust voortdurend werd bedreigd door zeerovers, piraten en invallers uit Noord-Afrika. Wie een aanval zag aankomen, moest de bevolking waarschuwen.

En daarvoor ontstond een slim systeem.

Het middeleeuwse WhatsApp-netwerk

Ik noem het zelf altijd het middeleeuwse WhatsApp-netwerk. De wachttorens werden namelijk zo geplaatst dat ze elkaar konden zien.

Volgens onderzoek naar de verdediging van de kust van Granada stonden de torens op strategische zichtlijnen. Zodra een wachter vijandelijke schepen zag, werd een rooksignaal of vuur ontstoken. De volgende toren zag dat signaal en gaf het door. Zo kon een waarschuwing zich razendsnel langs de kust verspreiden.

Binnen korte tijd wist een groot deel van de kust dat er gevaar dreigde. Voor de bewoners kon dat letterlijk het verschil betekenen tussen leven en dood.

De piraten kwamen niet voor een dagje strand

Wanneer we vandaag over piraten praten, denken we vaak aan avonturenverhalen.

De werkelijkheid was minder romantisch.

Volgens het Andalusische Instituut voor Historisch Erfgoed (IAPH) werd de kust van Granada eeuwenlang geteisterd door aanvallen van Barbarijse zeerovers en kapers uit Noord-Afrika. Dorpen werden geplunderd, schepen overvallen en inwoners gevangen genomen om als slaaf te worden verkocht. Na de val van Granada in 1492 verdwenen die problemen niet. Integendeel. Volgens Turismo Costa Tropical nam de piraterij zelfs toe na de christelijke verovering van Granada en na de Slag bij Lepanto in 1571. Daardoor werd de kustverdediging verder uitgebreid.

Het kasteel van Salobreña: meer dan een mooi uitzicht

Het bekendste kasteel van de Costa Tropical staat zonder twijfel in Salobreña. Iedereen die het dorp bezoekt, ziet de imposante vesting boven de witte huizen uitsteken. Maar het kasteel was veel meer dan een fort. Volgens de gemeente Salobreña groeide het tijdens de Nasridische periode uit tot een belangrijk politiek en militair centrum. Het diende als zomerresidentie van de sultans van Granada en als gevangenis voor afgezette leden van de koninklijke familie.

Hier werden prinsen opgesloten.

Hier werden politieke rivalen bewaakt.

En hier werden beslissingen genomen die invloed hadden op het laatste islamitische koninkrijk van Europa.

Wanneer ik vanaf het kasteel over zee uitkijk, probeer ik me soms voor te stellen wat de wachters zagen.

Niet cruiseboten.

Niet zeiljachten.

Maar oorlogsschepen.

Het fort van Almuñécar

Ook Almuñécar kreeg een belangrijke militaire rol. Het Castillo de San Miguel bewaakte eeuwenlang de baai van Almuñécar. Volgens Turismo Costa Tropical bevat het fort resten uit verschillende periodes, waaronder Romeinse, islamitische en christelijke bouwfasen. Daardoor vertelt het eigenlijk het verhaal van de hele geschiedenis van de kust. Dat maakt het een van de meest interessante kastelen van de regio.

Waarom zoveel torens uit de zestiende tot achttiende eeuw stammen

Een van de dingen die mij altijd verbaasde, was dat veel torens jonger zijn dan ik dacht.

Dat blijkt te kloppen.

Volgens het Andalusische Instituut voor Historisch Erfgoed kreeg de kustverdediging vooral tussen de zestiende en achttiende eeuw haar huidige vorm. Tijdens de regeringen van de Katholieke Koningen, Karel V, Filips II en Karel III werd een uitgebreid netwerk van forten, batterijen en wachttorens gebouwd of vernieuwd.

Veel van de torens die je vandaag ziet zijn dus niet Moorse bouwwerken. Ze zijn christelijke opvolgers van een ouder islamitisch verdedigingssysteem.

De Torre del Cambrón: een wachter boven zee

Een van de mooiste voorbeelden van zo’n wachttoren is de Torre del Cambrón bij Salobreña.

Volgens de Junta de Andalucía gaat het om een beschermde toren uit de Nasridische periode, die later meerdere keren werd aangepast en versterkt. De toren maakte deel uit van het netwerk van wachttorens dat de kust bewaakte tegen invallen vanaf zee.

Vanaf deze plek kon men de kustlijn in beide richtingen controleren: richting Almuñécar en Velilla in het westen en richting de vlakte van de Guadalfeo in het oosten. Daardoor was de toren een belangrijke schakel in het waarschuwingssysteem van de kust.

Wat veel bezoekers niet weten, is dat de toren tegenwoordig op het terrein van het Hotel Salobreña Suites staat. Sterker nog, je kunt hem van verrassend dichtbij bekijken. De toren staat midden in de tuinen van het hotel, op een spectaculaire plek boven de kliffen.

Voor mij heeft dat altijd iets bijzonders. Al jarenlang kom ik regelmatig bij het hotel om te zwemmen of iets te eten op het terras. Pas later realiseerde ik mij dat ik eigenlijk naast een bijzonder stukje middeleeuwse geschiedenis zat. Terwijl gasten genieten van het uitzicht over de Middellandse Zee, staat daar nog altijd een wachttoren die ooit uitkeek naar piratenschepen en vijandelijke vloten.

Misschien is dat wel typisch voor de Costa Tropical. De geschiedenis zit hier niet verstopt achter museumdeuren. Soms staat ze gewoon naast het zwembad.

Een van de best bewaarde verdedigingssystemen van Spanje

Wat veel bezoekers niet weten, is dat de Costa Tropical vandaag een van de best bewaarde kustverdedigingssystemen van Spanje bezit. Volgens Turismo Salobreña omvat de officiële route van kastelen, torens en wachttorens inmiddels meer dan twintig belangrijke locaties langs de kust van Granada. Van La Herradura tot La Rábita vormen zij samen één groot historisch netwerk. Wanneer je ze afzonderlijk bekijkt, zie je losse monumenten. Wanneer je ze op een kaart zet, zie je een compleet verdedigingssysteem. En dat maakt het verhaal pas echt indrukwekkend.

Waarom deze geschiedenis nog steeds zichtbaar is

Wat ik misschien nog wel het meest bijzonder vind, is dat deze geschiedenis niet verborgen ligt in een museum. Ze staat gewoon buiten. Langs de kust. Tussen de appartementen. Boven de stranden. Naast de wandelpaden. De meeste bezoekers rijden er ongemerkt langs. Maar zodra je weet waarom die torens er staan, kijk je anders naar de Costa Tropical. Dan zie je niet alleen een mooie kust. Dan zie je een grensgebied. Een plek die eeuwenlang moest vechten voor haar veiligheid. Een kust waar wachters dag en nacht uitkeken over zee. En waar een rooksignaal op een toren ooit belangrijker was dan welk nieuwsbericht dan ook.

Zelf de route van kastelen en wachttorens ontdekken

Wil je deze geschiedenis zelf beleven? Bezoek dan zeker:

• Castillo de Salobreña
• Castillo de San Miguel (Almuñécar)
• Torre del Cambrón
• Torre de Cerro Gordo
• Castillo de La Herradura
• Castillo de Castell de Ferro
• Castillo de La Rábita

Zelf de geschiedenis van Salobreña beleven

Wat ik zo bijzonder vind aan Salobreña, is dat de geschiedenis hier geen afgesloten hoofdstuk is. Je hoeft geen museum binnen te lopen om haar te ervaren. Je wandelt er gewoon doorheen. Door de smalle straatjes van het oude Moorse centrum. Langs de stadsmuren. Via de oude doorgangen en trappen die al eeuwenlang hetzelfde verloop hebben. En uiteindelijk richting het kasteel dat nog altijd boven het dorp uittorent.

Een van mijn favoriete plekken in het dorp is de Paseo de las Flores, de historische wandelpromenade aan de voet van het kasteel. Tegenwoordig is het een groene promenade vol bloemen, palmen en uitzichtpunten, maar het gebied heeft een veel langere geschiedenis. Hier zijn archeologische resten gevonden van enkele van de vroegste bewoners van de rots van Salobreña. Vanaf de promenade kijk je uit over de Middellandse Zee, de vruchtbare vega en het kasteel dat eeuwenlang de kust bewaakte.

Juist daarom voelt mijn vakantiehuis voor mij zo bijzonder.

Casa Paseo de las Flores ligt letterlijk naast deze historische promenade. Sterker nog: wanneer je de terrasdeur opent, stap je direct uit op de Paseo de las Flores, aan de voet van het kasteel van Salobreña. Een plek waar dagelijks bezoekers langswandelen richting het kasteel, terwijl je tegelijkertijd geniet van de rust van het oude dorp.

Voor mij is dat misschien wel de mooiste manier om Salobreña te beleven. Niet als bezoeker die een paar uur door het dorp loopt, maar als iemand die wakker wordt midden in de geschiedenis van het witte dorp.

Wil je zelf ervaren hoe het is om naast het kasteel en de Paseo de las Flores te verblijven? Bekijk Casa Paseo de las Flores