Stel je voor: een vrucht met het uiterlijk van een artisjok, het gewicht van een appel en een smaak die moeilijk met iets anders te vergelijken is. Het vruchtvlees is romig en zacht, bijna als vanillepudding, met tonen van aardbei, banaan en iets bloemigs dat lastig te omschrijven is. Mark Twain proefde de vrucht in 1866 tijdens een reis door Hawaï en noemde haar “de heerlijkste vrucht die de mensen kennen.”

Hij had het over de chirimoya. En hoewel de vrucht oorspronkelijk uit Zuid-Amerika komt, worden tegenwoordig enkele van de beste chirimoya’s ter wereld geteeld aan de Costa Tropical.

Mijn eerste ontmoeting met een chirimoya

Mijn eerste chirimoya proefde ik niet in Spanje, maar op een markt in Rotterdam-Zuid (!). De markt op het Afrikaanderplein om precies te zijn .

Ik liep langs een fruitkraam toen mijn oog viel op een vreemde groene vrucht. De schil zag eruit alsof iemand een artisjok had gekruist met een dennenappel. Sommige delen waren zelfs al wat bruin geworden. Terwijl ik nieuwsgierig stond te kijken, pakte de marktkoopman er eentje op en gaf hem aan mij. Mijn eerste gedachte was eerlijk gezegd:

“Wat geeft hij mij nou? Dat kun je toch niet meer eten?”

De vrucht voelde zacht aan en zag er allesbehalve perfect uit. Maar de marktkoopman glimlachte en zei dat ik hem thuis met een lepel moest eten. En gelukkig luisterde ik. Toen ik de vrucht opensneed en een eerste hap nam, was ik direct verkocht. De smaak was ongelooflijk. Alsof iemand aardbeien, banaan en een flinke toef slagroom had samengebracht in één vrucht. Zoet, romig, fris en totaal anders dan alles wat ik ooit eerder had gegeten.

Sindsdien ben ik fan.

Het grappige is dat chirimoya’s in Nederland nog altijd moeilijk verkrijgbaar zijn. En als je ze al tegenkomt bij een gespecialiseerde groenteboer of delicatessenwinkel, betaal je vaak een stevige prijs. Hier aan de Costa Tropical liggen ze in het seizoen gewoon op de markt, rechtstreeks van de boomgaard naar de kraam.

Waarom de Costa Tropical perfect is voor chirimoya’s

De chirimoya (Annona cherimola) komt oorspronkelijk uit de hooggelegen Andesgebieden van Peru en Ecuador. Daar groeit de vrucht op hoogtes tussen de 1.500 en 2.500 meter. Toch blijkt de Costa Tropical een bijna ideale omgeving te zijn voor deze bijzondere boom. Het subtropische microklimaat zorgt voor zachte winters, voldoende vochtigheid en veel zonuren. Precies de combinatie die de chirimoya nodig heeft. De vrucht voelt zich zo goed thuis in deze regio dat de Costa Tropical tegenwoordig verantwoordelijk is voor het grootste deel van de Europese productie. Wanneer je door de valleien rond Jete, Otívar, Lentegí en Almuñécar rijdt, zie je overal de karakteristieke boomgaarden tegen de heuvels liggen.

De wetenschap achter de bijzondere smaak

Waarom smaakt een chirimoya eigenlijk zo anders dan ander fruit? Nou dat wist ik zelf ook niet dus ik heb het even opgezocht…

Dat komt door een unieke combinatie van natuurlijke suikers en aromatische stoffen. Wetenschappers wijzen onder andere op verbindingen zoals linalool en geraniol, die ook voorkomen in bloemen en sommige tropische vruchten. De balans tussen fructose, glucose en sucrose zorgt voor de zachte zoetheid, terwijl de romige textuur bijna doet denken aan een dessert. Veel mensen omschrijven de smaak als een combinatie van:

• aardbei
• banaan
• ananas
• peer
• vanille
• slagroom

Toch blijft een chirimoya vooral een smaak die je zelf moet ervaren. Geen enkele beschrijving doet haar volledig recht.

De trots van Jete: de Fino de Jete

Niet alle chirimoya’s zijn hetzelfde.

De beroemdste variëteit van de Costa Tropical is de Fino de Jete, genoemd naar het pittoreske dorpje Jete in de vallei van de Río Verde.

Deze cultivar staat bekend om:

• een dunne schil;
• relatief weinig pitten;
• een bijzonder aromatische smaak;
• een zachte en romige textuur.

Lokale telers zijn enorm trots op dit ras. Voor veel families is de chirimoyateelt al generaties lang een belangrijk onderdeel van hun bestaan.

Een beschermde herkomstbenaming

De kwaliteit van de lokale productie wordt beschermd door de officiële Europese herkomstbenaming: DOP Chirimoya Costa Tropical Granada-Málaga

Deze beschermde status garandeert dat de vruchten afkomstig zijn uit een specifiek gebied aan de kust van Granada en Málaga en volgens traditionele methoden worden geteeld. Een bijzonder detail is dat de bomen vaak handmatig worden bestoven. De insecten die in Zuid-Amerika voor de natuurlijke bestuiving zorgen, komen hier nauwelijks voor. Daarom helpen telers de natuur een handje met een techniek die van generatie op generatie wordt doorgegeven. Ook de oogst gebeurt volledig met de hand om beschadigingen te voorkomen.

Wanneer is het chirimoya-seizoen?

Een van de leukste momenten van het jaar aan de Costa Tropical is de start van het chirimoya-seizoen. Het seizoen loopt doorgaans van:

September tot april. De beste maanden zijn meestal: November, december en januari

In deze periode liggen de markten vol met vers geoogste vruchten en zie je langs de wegen regelmatig kraampjes waar lokale boeren hun eigen oogst verkopen.

Hoe herken je een rijpe chirimoya?

Veel bezoekers denken dat een chirimoya bedorven is zodra er bruine plekken verschijnen. Dat dacht ik zelf immers ook op die markt in Rotterdam. Maar juist dat lichte verkleuren is vaak een teken dat de vrucht rijp wordt.

Een goede chirimoya:

• voelt licht zacht aan wanneer je erop drukt;
• heeft een aangename geur;
• vertoont soms lichte bruine verkleuringen;
• is niet hard als een appel

Een volledig harde vrucht kun je thuis enkele dagen laten narijpen op kamertemperatuur.

Hoe eet je een chirimoya?

De eenvoudigste manier is ook meteen de lekkerste.

1. Snijd de vrucht doormidden.
2. Pak een lepel.
3. Schep het vruchtvlees uit de schil.

De zwarte pitten zijn niet eetbaar en kun je eenvoudig verwijderen.

Lokale restaurants verwerken chirimoya ook regelmatig in:

• smoothies;
• sorbets;
• ijs;
• desserts;
• yoghurtgerechten;
• cocktails.

Een verrassend lekkere combinatie is chirimoya met limoen en verse munt.

Een verborgen schat van de Costa Tropical

Veel toeristen komen naar de Costa Tropical voor de stranden, de witte dorpen en het heerlijke klimaat. Maar wie de lokale markten bezoekt, ontdekt al snel dat deze regio nog een andere trots heeft. De chirimoya is geen doorsnee stuk fruit. Het is een van de meest bijzondere smaken die Spanje te bieden heeft en een product dat nauw verbonden is met het landschap, het klimaat en de landbouwtradities van de Costa Tropical. Dus zie je tijdens je vakantie een vreemde groene vrucht liggen die er misschien niet perfect uitziet? Loop er niet voorbij.

De kans is groot dat je net als ik ontdekt waarom zoveel mensen haar de koningin van de Costa Tropical noemen